Poczet królów polskich: władcy Polski po kolei

Jak czytać listę

Na liście jest 44 władców Polski od Mieszka I do Stanisława Augusta Poniatowskiego, w kolejności panowania. Koronę królewską otrzymało 28 z nich. Pozostali byli książętami: tak było w czasach pierwszych Piastów i w okresie rozbicia dzielnicowego, gdy w Krakowie rządzili książęta zwierzchni (seniorzy).

Przy każdym władcy podajemy lata panowania i jedno zdanie o tym, z czego jest zapamiętany. Daty sprawdziliśmy w encyklopediach; tam, gdzie historycy nie są zgodni, piszemy „ok.” albo „prawdopodobnie”.

Pierwsi Piastowie (ok. 960–1138): 7 władców

1. Mieszko I

ok. 960–992 · książę · Piastowie. Pierwszy władca Polan, którego znamy z kronik.

2. Bolesław I Chrobry

992–1025 · książę, od 1025 r. król · Piastowie. Syn Mieszka I i pierwszy koronowany król Polski.

3. Mieszko II Lambert

1025–1034 (z przerwą) · król · Piastowie. Najlepiej wykształcony władca swoich czasów: czytał po łacinie i grecku.

4. Kazimierz I Odnowiciel

1039–1058 · książę · Piastowie. Wrócił do kraju zniszczonego przez bunt ludności i najazd czeskiego księcia Brzetysława.

5. Bolesław II Szczodry (Śmiały)

1058–1079 · książę, od 1076 r. król · Piastowie. Ambitny władca, który odbudował arcybiskupstwo gnieźnieńskie i znów zdobył koronę królewską.

6. Władysław I Herman

1079–1102 · książę · Piastowie. Brat Bolesława Śmiałego, władca spokojny i ostrożny.

7. Bolesław III Krzywousty

1102/1107–1138 · książę · Piastowie. Waleczny książę, który obronił kraj przed cesarzem Henrykiem V i przyłączył Pomorze.

Rozbicie dzielnicowe (1138–1295): 12 władców

8. Władysław II Wygnaniec

1138–1146 · książę zwierzchni (senior) · Piastowie. Najstarszy syn Krzywoustego i pierwszy senior według ustawy sukcesyjnej.

9. Bolesław IV Kędzierzawy

1146–1173 · książę zwierzchni (senior) · Piastowie. Pokonał Władysława Wygnańca i rządził jako senior przez prawie trzydzieści lat.

10. Mieszko III Stary

1173–1177, 1191, 1198–1202 · książę zwierzchni (senior) · Piastowie. Władca Wielkopolski, który trzy razy zdobywał Kraków.

11. Kazimierz II Sprawiedliwy

1177–1194 · książę zwierzchni (senior) · Piastowie. Najmłodszy syn Krzywoustego, urodzony już po śmierci ojca.

12. Leszek Biały

1194–1227 (z przerwami) · książę krakowski · Piastowie. Syn Kazimierza Sprawiedliwego, książę krakowski i sandomierski.

13. Władysław III Laskonogi

1202 i 1228–1231 w Krakowie · książę · Piastowie. Syn Mieszka Starego, książę wielkopolski.

14. Henryk I Brodaty

1201–1238 (Śląsk), 1232–1238 (Kraków) · książę śląski i krakowski · Piastowie śląscy. Wnuk Władysława Wygnańca i jeden z najpotężniejszych książąt rozbicia dzielnicowego.

15. Henryk II Pobożny

1238–1241 · książę śląski i krakowski · Piastowie śląscy. Syn Henryka Brodatego, który miał szansę zjednoczyć Polskę.

16. Konrad I Mazowiecki

1194–1247 (Mazowsze), 1229–1232 i 1241–1243 (Kraków) · książę mazowiecki i krakowski · Piastowie. Młodszy syn Kazimierza Sprawiedliwego, książę mazowiecki i kujawski.

17. Bolesław V Wstydliwy

1243–1279 · książę krakowski i sandomierski · Piastowie. Syn Leszka Białego, który przez ponad 30 lat rządził Małopolską.

18. Leszek Czarny

1279–1288 · książę krakowski · Piastowie. Następca Bolesława Wstydliwego w Krakowie.

19. Henryk IV Probus (Prawy)

1288–1290 (Kraków) · książę wrocławski i krakowski · Piastowie śląscy. Książę wrocławski, który zdobył Kraków i dążył do korony królewskiej.

Odnowione królestwo: ostatni Piastowie i Andegawenowie (1295–1399): 6 władców

20. Przemysł II

1295–1296 (król) · książę, od 1295 r. król · Piastowie. Książę wielkopolski, który po ponad 200 latach przywrócił Polsce koronę królewską.

21. Wacław II Czeski

1300–1305 · król Czech i Polski · Przemyślidzi. Król Czech, który zdobył też koronę polską.

22. Władysław I Łokietek

1306–1333 (król od 1320) · książę, od 1320 r. król · Piastowie. Niski, ale uparty książę, który przez całe życie walczył o zjednoczenie Polski.

23. Kazimierz III Wielki

1333–1370 · król · Piastowie. Ostatni król z dynastii Piastów i jedyny polski władca nazwany Wielkim.

24. Ludwik Węgierski

1370–1382 · król Węgier i Polski · Andegawenowie. Siostrzeniec Kazimierza Wielkiego i potężny król Węgier.

25. Jadwiga Andegaweńska

1384–1399 · król Polski · Andegawenowie. Córka Ludwika Węgierskiego, koronowana w wieku około dziesięciu lat.

Jagiellonowie (1386–1572): 7 władców

26. Władysław II Jagiełło

1386–1434 · wielki książę litewski i król Polski · Jagiellonowie. Wielki książę Litwy, który przyjął chrzest, poślubił Jadwigę i został królem Polski.

27. Władysław III Warneńczyk

1434–1444 · król Polski i Węgier · Jagiellonowie. Syn Jagiełły, który został królem jako dziewięcioletni chłopiec.

28. Kazimierz IV Jagiellończyk

1447–1492 · król · Jagiellonowie. Młodszy syn Jagiełły, który rządził prawie pół wieku.

29. Jan I Olbracht

1492–1501 · król · Jagiellonowie. Syn Kazimierza Jagiellończyka, wykształcony przez kronikarza Jana Długosza.

30. Aleksander Jagiellończyk

1501–1506 · wielki książę litewski i król Polski · Jagiellonowie. Najpierw wielki książę Litwy, potem król Polski.

31. Zygmunt I Stary

1506–1548 · król · Jagiellonowie. Król złotego wieku Polski.

32. Zygmunt II August

1548–1572 · król · Jagiellonowie. Ostatni król z dynastii Jagiellonów.

Królowie elekcyjni (1573–1795): 12 władców

33. Henryk Walezy

1573–1574 · król · Walezjusze. Francuski książę, pierwszy król wybrany w wolnej elekcji.

34. Anna Jagiellonka

1575–1586 · król Polski (razem z mężem) · Jagiellonowie. Córka Zygmunta Starego i Bony, siostra Zygmunta Augusta.

35. Stefan Batory

1576–1586 · król · Batorowie. Książę Siedmiogrodu wybrany na króla Polski.

36. Zygmunt III Waza

1587–1632 · król Polski i Szwecji · Wazowie. Syn króla Szwecji i Katarzyny Jagiellonki.

37. Władysław IV Waza

1632–1648 · król · Wazowie. Syn Zygmunta III, lubiany przez szlachtę i żołnierzy.

38. Jan II Kazimierz Waza

1648–1668 · król · Wazowie. Brat Władysława IV, wcześniej jezuita i kardynał.

39. Michał Korybut Wiśniowiecki

1669–1673 · król · Wiśniowieccy. Pierwszy od dawna król wybrany spośród polskiej szlachty.

40. Jan III Sobieski

1674–1696 · król · Sobiescy. Hetman i wielki wódz, który pokonał Turków pod Chocimiem i został wybrany królem.

41. August II Mocny

1697–1706, 1709–1733 · król Polski i elektor saski · Wettynowie. Elektor Saksonii, który został królem Polski.

42. Stanisław Leszczyński

1704–1709, 1733–1736 · król · Leszczyńscy. Polski magnat, dwa razy wybrany królem i dwa razy pozbawiony tronu.

43. August III Sas

1733–1763 · król Polski i elektor saski · Wettynowie. Syn Augusta II, który rządził 30 lat, ale w Polsce spędził ich niewiele.

44. Stanisław August Poniatowski

1764–1795 · król · Poniatowscy. Ostatni król Rzeczypospolitej, człowiek oświecenia i mecenas sztuki.

Sprawdź się: 5 pytań o władców

1. Kto był pierwszym królem Polski?

   Bolesław Chrobry, koronowany w 1025 roku w Gnieźnie.

2. Który władca przyjął chrzest w 966 roku?

   Mieszko I, pierwszy znany z kronik władca Polan.

3. Kto zapoczątkował dynastię Jagiellonów w Polsce?

   Władysław Jagiełło, wielki książę litewski, który w 1386 roku poślubił Jadwigę i został królem Polski.

4. Kto był pierwszym królem wybranym na wolnej elekcji?

   Henryk Walezy, wybrany w 1573 roku.

5. Kto był ostatnim królem Rzeczypospolitej?

   Stanisław August Poniatowski, który abdykował w 1795 roku, po trzecim rozbiorze.

Poczet do druku

Pełny poczet z portretami, datami, najważniejszymi wydarzeniami i ciekawostką o każdym władcy przygotowaliśmy jako PDF do druku: 58 stron A4, oś czasu, insygnia, rekordy i quiz z odpowiedziami. Nadaje się na ścianę klasy, do zeszytu i na powtórkę przed sprawdzianem z działów o Piastach i Jagiellonach.

Pytania i odpowiedzi