Jak czytać oś czasu
Na osi czasu rok 1 naszej ery leży pośrodku. Na lewo są lata przed naszą erą (p.n.e.), liczone wstecz: rok 500 p.n.e. był dawniej niż rok 100 p.n.e. Na prawo są lata naszej ery (n.e.), liczone zwyczajnie. Roku zerowego nie ma.
Granice epok nie są ostre. Historycy przyjmują umowne daty, np. upadek cesarstwa zachodniorzymskiego w 476 roku jako koniec starożytności. W innych krajach i podręcznikach te granice bywają przesunięte o kilka lub kilkadziesiąt lat.
Starożytność (ok. 3500 p.n.e. – 476 n.e.)
Epoka pierwszych miast, pisma i państw: Mezopotamia, Egipt, Grecja i Rzym. W szkole omawiana w klasach 4 i 5.
- ok. 3500 p.n.e.
- pierwsze miasta Sumerów w Mezopotamii
- ok. 3200 p.n.e.
- powstanie pisma klinowego
- 776 p.n.e.
- pierwsze igrzyska olimpijskie
- 753 p.n.e.
- legendarne założenie Rzymu
- 490 p.n.e.
- bitwa pod Maratonem
- 27 p.n.e.
- Oktawian August pierwszym cesarzem
- 313
- edykt mediolański
- 476
- upadek cesarstwa zachodniorzymskiego — umowny koniec starożytności
Średniowiecze (476 – 1492)
Czas Bizancjum, świata islamu, państwa Franków i społeczeństwa stanowego. W Polsce: Piastowie i pierwsi Jagiellonowie. W szkole klasa 5.
- 622
- hidżra Mahometa
- 800
- koronacja Karola Wielkiego na cesarza
- 966
- chrzest Mieszka I
- 1025
- koronacja Bolesława Chrobrego
- 1054
- schizma wschodnia
- 1138
- testament Bolesława Krzywoustego
- 1320
- koronacja Władysława Łokietka
- 1385
- unia w Krewie
- 1410
- bitwa pod Grunwaldem
- 1492
- Kolumb dociera do Ameryki — umowny koniec średniowiecza
Nowożytność (1492 – 1815)
Wielkie odkrycia, renesans i reformacja, Rzeczpospolita Obojga Narodów, oświecenie, rozbiory i epoka Napoleona. W szkole klasa 6. Część podręczników kończy tę epokę na rewolucji francuskiej (1789).
- 1517
- 95 tez Marcina Lutra
- 1569
- unia lubelska
- 1573
- pierwsza wolna elekcja
- 1683
- odsiecz wiedeńska
- 1772
- pierwszy rozbiór Polski
- 1789
- wybuch rewolucji francuskiej
- 3 maja 1791
- Konstytucja 3 Maja
- 1795
- trzeci rozbiór Polski
- 1815
- kongres wiedeński
XIX wiek i I wojna światowa (1815 – 1918)
Rewolucja przemysłowa, powstania narodowe, życie pod zaborami, zjednoczenie Włoch i Niemiec, I wojna światowa. W szkole klasa 7.
- 1830
- wybuch powstania listopadowego
- 1848
- Wiosna Ludów
- 1863
- wybuch powstania styczniowego
- 1914
- wybuch I wojny światowej
- 11 listopada 1918
- odzyskanie przez Polskę niepodległości
Historia najnowsza (od 1918)
Dwudziestolecie międzywojenne, II wojna światowa, zimna wojna, PRL, upadek komunizmu i III Rzeczpospolita. W szkole klasy 7 i 8.
- 1920
- Bitwa Warszawska
- 1 września 1939
- atak Niemiec na Polskę, początek II wojny światowej
- 1945
- koniec II wojny światowej, powstanie ONZ
- 1980
- powstanie „Solidarności”
- 4 czerwca 1989
- częściowo wolne wybory
- 1999
- Polska w NATO
- 2004
- Polska w Unii Europejskiej
Sprawdź się: 5 pytań o oś czasu
Co było wcześniej: rok 300 p.n.e. czy 200 p.n.e.?
Rok 300 p.n.e. Przed naszą erą większa liczba oznacza dawniejszy rok.
Którą datę przyjmuje się za koniec starożytności?
476 rok, upadek cesarstwa zachodniorzymskiego.
W której epoce żył Mieszko I?
W średniowieczu: przyjął chrzest w 966 roku.
Ile lat minęło od chrztu Polski (966) do bitwy pod Grunwaldem (1410)?
444 lata (1410 − 966).
Do której epoki należy rok 1791?
Do nowożytności: wtedy uchwalono Konstytucję 3 Maja.
Ćwiczenia z osi czasu
Zasady liczenia lat i wieków, przykłady z rozwiązaniem oraz kartkówkę i karty pracy z kluczem znajdziesz na stronie „Obliczanie czasu w historii” (link niżej). Do każdej epoki są też sprawdziany na stronach klas 4–8.
Zobacz też
Pytania i odpowiedzi
Na jakie epoki dzielimy historię?
Najczęściej na starożytność (do 476 r.), średniowiecze (476–1492), nowożytność (1492–1815, czasem do 1789) i czasy najnowsze. W szkole podstawowej osobno omawia się XIX wiek.
Od czego liczymy naszą erę?
Od tradycyjnej daty narodzin Jezusa Chrystusa. Rok 1 n.e. następuje bezpośrednio po roku 1 p.n.e.; roku zerowego nie ma.